مسعود مير - ایران کشور چهار فصلی است که می توان در چهارگوشه آن دنیاهای گوناگونی یافت، اما به همه جاده های آن بالاخره به شمال راه دارند. شاید بتوان گفت این شروع این جاده آغاز مرگ زیباییهای سبز و پایانی بر شمال است.محیط زیست شمال بدون این همه مسافر از سوی کارخانجات و صنایع هم کم تهدید نمی شود.

خشت اول چون نهد معمار کج

«امیر غزل حسینی» روابط عمومی سازمان محیط زیست استان گیلان و کارشناس ارشد محیط زیست همه آلودگی محیطزیست شمال را از دریا گرفته تا کوه وجنگل به دلیل وجود مسافر در شهرهای مختلف این بخش نمیداند اما به اعتقاد او سنگ بنای گردشگری در کشور با تخریب محیط زیست گذاشته شده است. ایران کشوری درحال توسعه است.. از سوی دیگر صنعت گردشگری هم در آن در حال گسترش است. او میگوید: هرچند سفرپیامدهای مثبت اقتصادی بسیاری دارد. چون هر مسافر با خود پول وارد استان میکند. اما پیامدهای منفی هم دارد. گاهی آنقدر مسافر وارد شهرهای استان میشود که تورم ایجاد می شود. مثلا ویلا سازی در کلاردشت و زیباکنار باعث شده تا قمیت یک متر مربع زمین از 10 تا 15 هزار تومان به 100 تا 150 هزار تومان برسد. ارزش زمینهای این منطقه در حالی بالا می رود که هیچ امکاناتی برای گردش وجود ندارد. تنها درختان جنگل هستند و رودخانه ها. درختها که قطع میشوند و به جای آنها خانههای بیقواره دور از معماری محیط سر به آسمان میکشند و رودخانه هم بوسیله فاضلاب آلوده میشود.. مساله ای که «اسماعیل کهرم»، کارشناس نام آشنای حوزه محیط زیست بارها زنگ خطر آن را به گوش رسانده است.. البته این زنگ خطر تنها برای کلاردشت و زیبا کنار به صدا درنیامده است.. روستای زیارت گرگان هم از جمله روستاهای زیبایی است که به زودی جنگلهای انبوه آن جای خود را به ویلاهای نارنجی رنگی می دهند که قرار است تنها چند ماه از سال محلی برای اسکان صاحبان خود باشند. مساله دیگر جاده سازیهایی است که به منظور راحتی مسافر احداث می شود.. البته این مساله سوای نفوذ، افراد ذی نفوذ برای داشتن ویلایی در بهترین ذخیرگاههای کشور منابع طبیعی را تخریب می کنند. از جمله جاده ابر که بیش از هرچیزی به نظر می رسد افراد ذی نفوذ خواستار ساخت آن هستند تا مردم محلی که میان 6 جاده روستایی موجود مانده اند کدام یک را برای تردد انتخاب کنند. همه این فعالیتهای عمرانی آنطور که «غزل حسینی »می گوید بدون کوچکترین توجهی به محیط زیست منطقه که خود عامل اصلی کشاندن مسافران به این سمت است، بوقوع می پیوند.. او می گوید:درست است که جاده سازی در بسیاری از موارد بارترافیکی را کم می کند اما این جاده قربانی شدن تالابها ومنابع طبیعی ساخته می شود. از سوی دیگر متاسفانه بسیاری از مجریان این پروژه با اقتصادی خواندن کشیدن جاده اعتقاد دارند که می توانند ضرر وارده به محیط زیست را جبران کنند. 

لذت جویی

هویت توریسم از نگاه غزل حسینی لذتجویی است. بشر در دنیای امروز به دنبال فرار از ساخت و سازهای شهری و پیدا کردن محیطهای روستایی است. هرچند بشر امروز خانه های پیش ساخته خود را روی کولش می گذارد وپایین نمی گذارد مگر به مرگ چند درخت. گردشگر از همین جاست که زیر سوال میرود. اما این تمام زخمی نیست که گردشگر به پیکر سبز شمال کشور وارد میکند. «حمیدرضا ریحانیان» مدیرعامل موسسه نبض سبز حیات بیش از هرچیزی فرهنگسازی را مهمترین عامل میداند تا زیباییهای طبیعت از گزند مسافران جان سالم در ببرند. اواعتقاد دارد که اگر نقشه بازدیددر هر منطقه کشیده شود پس از بازدید هر مسافر منطقه لبریز از زبالهها نمیشود. - این مقدار سوای زباله هایی است که شهرداریهای مختلف شهرهای شمالی دور از چشم نگران افکارعمومی در اعماق جنگلها دفن می کند- همچنین جنگلها به حریق سپرده نمی شوند. رودخانه ها زلالی خویش را از دست نمی دهند و سرچشمه ها آلوده نمی شوند. از سوی دیگر تازه ترین خبرها که از سوی «معصومه ابتکار» رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران اعلام شده می گوید: رتبه ایران درشاخصهای زیست محیطی از53 به 78 سقوط کرده است. یعنی محیط زیست ایران به حدی رسیده که حالا خود به دشمنی برای مخربانش تبدیل شده است. آلودگی آب دریای خزر که هر ساله تعدادی از گردشگران را به سوی خود می کشاند آنقدر زیاد است که مسئولان بارها اعلام کرده اند مسافران از ساحل آن استفاده کنند وعطای شناکردن در کاسپین را به لقایش بسپارند. در سالهای گذشته طرح سالم سازی دریا اگرچه به صورت نصفه ونیمه انجام گرفته اما نتوانسته است که دریا را از آلودگی ها نجات دهد و نه ساحلهای پر از زباله را از دست زباله ها. زباله هایی که در ازای آرامشی که دریا به مسافران می دهد، به ساحل ارزانی می شود. اما با این وجود چرا باز هم ما شمال را انتخاب کنیم.

جنوب مهجور، جنوب دور از ذهن

یکبار دیگر از خود میپرسیم راستی برای چه همه راهها به سرزمینهای شمالی ختم می شود؟ بعد مسافت نخستین مساله ای است که از نگاه «غزل حسینی» مسافران را به این سمت می کشاند. البته نگاهی به وضعیت اقتصادی و معشیتی مردم شمال، جنوب، شرق وغرب و همچنین مرکز هم نشان می دهد که نقاظ مرکزی و شمالی کشور از وضعیت معیشتی و رفاهی بسیار بیشتری برخوردارهستند. یعنی کسانی که مسافت زیادی با استانهای شمالی ندارند. همین مساله هم باعث شده تا زیباییهای شمال پرآوازه شود. درصورتی که استانهای غربی کشور از جمله لرستان، کرمانشاه و ایلام، چهارمحال و بختیاری کم از استانهای شمالی ندارند. اما هم مردم این شهرها در محرومیت به سر می برند و هم مسافران از زیباییهای نهفته در این استانها بیخبرند. از سوی دیگر مناطق جنوبی کشور هم به خاطر وسعت و خشکی آب وهوا مسافران زیادی را به سوی خود نمی کشاند. هرچند غزل حسینی شمال را دربرابر چابهار میگذارد و خوبی آب وهوای شمال را دلیلی برای تغییر مسیر مسافران می داند. اما یک مساله دیگر هم هست. کیش فضای سبز خاصی ندارد و انسان در گرمای آن تب می کند. اما این بندر آزاد به دلیل بازارهایی که دارد و امکانات بسیار زیاد هر ساله و حتی در فصول مختلف تابستان مسافران زیادی را به سوی خود می کشاند. اما یک مساله دیگر هم باعث شده تا مسافران به سمت شمال روانه شوند. این مساله سوای مهجوریتی است که استانی غربی و جنوبی کشور را اسیر خویش کرده است. طولانیترین تعطیلات کشور ما محدود شده به فصل داغ تابستان. گرمای هوای و پیدا کردن یک فضای آرام و خلوت باعث می شود تا خیل بسیار زیادی از مسافران به سمت شمال بروند. همه این مسائل دست به دست هم داده تا مسافری که آداب مسافرت و حفاظت از منابعی را که باید به نسل آینده سپرده شود  نمی داند، تیشه به ریشه دنیای سبز کشور بزند. وضعیت محیط زیست امروز گیلان ومازندران مهمترین پاسخ به این سوال است که چرا باید جاده ها به سمت استانهای دیگر هم کشیده شوند. پاسخ به این سوال که چرا شمال نباید مقصد گردشگری ما باشد.