مسعود مير - صفحات نیازمندیهای هر روزنامهای را که بگردید حتما یکی از آنها را پیدا میکنید:«به چند نفر خانم و آقا جهت مراقبت از سالمند در منزل نیازمندیم.»تلفنها عجیب اشغالند. انگار کم نیستند آدم هایی که با وجود مدرک هایی که هیچ جایشان به مراقبت از سالمند نمیخورد، قصد دارند مخارج زندگی شان را از ترو خشک کردن یک سالمند در آورند.
برای بسیاری از ما که اگر تمام عالم را هم بگردیم، شغلی درست و حسابی با حقوق مکفی یا حتی غیر مکفی هم پیدا نمیکنیم، درست موقعی که فریاد صاحب خانه از اجاره عقب ماندهمان درآمده و تمام باقی مانده پولمان از چند اسکناس مچاله چروک ته جیب تجاوز نمیکند، عاقلانهترین کار این است که بالاخره به فکر بیفتیم و مثل بسیاری از انسانهای شریف جویای کار002 تومان از همان ذخیرههای چروک برداریم و آخر و عاقبت کارمان را بسپاریم به نیازمندیهای حجیم روزنامه همشهری.
فرقی نمیکند صاحب کدام محله یا خیابان این شهر بزرگ باشیم،چون برای همه ما در هر زمان و مکانی بالاخره کاری پیدا میشود که از هیچی بهتر باشد.دکتر، مهندس، نقشه کش، معلم، لوله باز کن، فنی، تعمیرکار، پیک موتوری و... خلاصه هر کسی با هر سررشته میتواند بالاخره با یکی از این تلفنها تماس بگیرد و از فکر نان شب دست کم برای مدتی هم که شده خلاص شود. البته نه اینکه برای آنهایی که تا به حال دستشان به هیچ کاری نخورده و هیچ تجربه و سررشتهای هم از کار و بار ندارند شغلی پیدا نشود. چون از این مدل کارها هم زیاد است؛ کاری که نه غیر مستقیم بلکه دقیقا در ارتباط با زندگی و مرگ یک انسان است. تلفن میزنید، فرم پر میکنید، استخدام میشوید و چون هیچ چیز از کار نمیدانید، جان یک انسان را میگیرید و خلاص.
صفحات نیازمندیهای هر روزنامهای را که بگردید حتما یکی از آنها را پیدا میکنید. تازه آگهیهایش در سایتهای استخدامی هم فراوان است: «به چند نفر خانم و آقا جهت مراقبت از سالمند در منزل نیازمندیم.»
تلفنها عجیب اشغالند. انگار کم نیستند آدم هایی که با وجود مدرک هایی مثل ریاضی محض و جغرافیای سیاسی و پژوهشگری و هزار تا رشته که هیچ جایش به مراقبت از سالمند نمیخورد، قصد دارند مخارج دانشگاه یا زندگی شان را از ترو خشک کردن یک سالمند در آورند.
هشت ساعت کار،
ماهی 300 تا 350 تومان
تنها اطلاعاتی که از آن طرف خط به دست میآوریم در همین جمله هشت ساعت کار،300تا350 هزار تومان است و بس! حالا هرچقدر بپرسیم که آقا مدرک یا سابقه کار نمیخواهد جوابش ساده است: «نه فقط حوصله سرو کله زدن با پیرمرد یا پیرزن را داشته باشی کافی است.»
آگهیها را که خوب بگردیم به موقعیتهای مناسب دیگری هم میرسیم: «پرستار شبانه روزی سالمند، ماهی 400تا 450 تومان با بیمه.» این یکی دیگر جان میدهد برای آنهایی که رسما قصد دارند از دست اجاره و خرج خانه هم رها شوند، چون ناهار و شام و صبحانهشان هم میرود پای مرحمت صاحب سالمند. تازه در کل ماه، 4 روز هم مرخصی دارد و از جشن تولدها و عروسیها و مهمانیهای زندگیاش هم عقب نمیماند.
اما همه اینها اول قصهاند. داستان اصلی از جایی شروع میشود که پرستار جوان یا دانشجو با تصوراتی که از انواع و اقسام فیلمها و کارتونهای زندگی دارد، با این فکر که قرار است فقط و فقط برای سالمند آراستهای که روی صندلی جلوی شومینه نشسته کتاب بخواند و گهگاه هم به خاطراتش گوش دهد، به سالمندی بستری بر میخورد که حتی امکان بلندشدن برای رفتن به دستشویی هم ندارد. حالاست که تمام تصورات به هم میریزد و روز اول کار با گذاشتن اولین لگن زیر سالمند شروع میشود.
پرستارانی که هیچ نمیدانند
بیشتر افرادی که برای استخدام پرستار با یکی از مراکز خدمات پرستاری تماس میگیرند، دنبال پرکردن اوقات فراغت و رفع افسردگی و تنهایی سالمندشان نیستند؛ آنها ترجیح میدهند به جای پرداخت هزینههای کمر شکن بیمارستان، سالمند بیمار یا ناتوانشان را به منزل بیاورند و جای پرستار بخش، از یکی از همین شماره تلفنها کمک بگیرند.
بعضی از این سالمندها به دلیل بیماری، حتی قادر به حرکات اولیه هم نیستند و باید در انجام تمام کارهایشان از دیگران کمک بگیرند. اینجا دو مشکل پیش میآید؛ سالمندی که تا دیروز برای خودش آدم مهمی بوده و از عهده تمام کارهایش بر میآمده حالا برای کوچکترین مسائل شخصیاش هم وابسته دیگران میشود و از سوی دیگر، دانشجویی که تا دیروز هیچ آگاهی از امر پرستاری نداشته است، امروز مسئول تمام کارهای اوست. او بدون تجربه و توجه به این نکات، مراقبت از سالمند را برعهده میگیرد و گاهی اوقات موجب فشارهای روحی و روانی یا صدمات جسمانی مانند شکستگی اندام سالمند میشود.
نکات مهم برای پرستاری از سالمند
شاید بدون تجربه و تخصص بتوان برای مدت کوتاهی خود را به عنوان پرستار در منزل سالمندی جا زد و با چند کلمه محبت آمیز دل او و خانوادهاش را هم به دست آورد،اما اصل قضیه اینجاست که برای کمک واقعی به یک سالمند، به آگاهیها و تجربیاتی نیاز است که نبودنش زندگی سالمند را کاملا به خطر میاندازد.
یک سالمند باید روزی هفت، هشت لیوان آب بنوشد و فشار خونش مرتب تحت کنترل باشد. او باید هر روز مقدار معینی میوه یا سبزی بخورد و چربی و مواد غذایی کمتری مصرف کند. مصرف نمک و مواد غذایی شور برایش بسیار مضر است.
پرستار باید بداند که تغییر وضعیت سالمند از حالت خوابیده به نشسته یا نشسته به ایستاده، باید به آهستگی انجام شود. او باید دوره کامل کمکهای اولیه را گذرانده باشد تا به محض بروز هر مشکل، مراقبتهای ضروری را بلافاصله انجام دهد. سالمندی که به طور مداوم و بیحرکت روی تخت بستری است، برای جلوگیری از بروز زخم بستر و هرگونه خشکی مفاصل، نیازمند ماساژ و انجام حرکات ورزشی است. از سوی دیگر بیشتر سالمندان از نظر روحی، بسیار ضعیف و آسیب پذیرند. ممکن است توجه نداشتن به یکی از این مراقبتهای بهداشتی، آرامششان را بر هم بزند و غمگینشان سازد.
مراکز مجاز خدمات پرستاری
البته قضیه استخدام پرستار، آن هم بدون اینکه سابقه و تجربهای در این امر داشته باشد و به قول معروف این کاره باشد، در تمام مراکز خدمات پرستاری به این شکل نیست. بسیاری از این مراکز که خیلیهایشان زیر نظر بهزیستی اداره میشوند، بدون داشتن سوابق تحصیلی و کاری، پرستاری را استخدام نمیکنند.
براساس مصوبه سازمان بهزیستی، شرکتهای وابسته حتما باید یک پزشک عمومی، یک فیزیوتراپیست و یک پرستار را در کادر اصلیشان داشته باشند و این افراد باید به سالمندان خدمات دهند، نه اینکه فردی بدون تجربه را برای مراقبت شبانهروزی به منزل سالمندی بفرستند تا بدون هیچ اصولی از او نگهداری کند.
روز به روز بر تعداد بیکاران اضافه میشود و به تبع آن، فراوانی افراد سالمند هم بالاتر میرود. اما آیا به صرف همین افزایش تعداد و مقدار، میتوان از یکی به نفع دیگری استفاده کرد؟ واقعا کسی که تمام عمرش درس خوانده و تست زده و به زور پشت میز دانشگاه نشسته است با کسی که سالیان سال، تجربه و تخصص در نگهداری از سالمند کسب کرده، برابر است؟
این گزارش یک آیتم از پرونده کوچک این شماره ماهنامه مهر نو درباره پرستاری از سالمند است.مطالب تکمیلی این پرونده مانند نقش پرستار ها در زندگی سالمندان،جزئیاتی درباره اینکه چطواگر می خواهیم یک پرستار سالمند استخدام کنیم حواسمان باید به چه نکاتی باید توجه کنیم و حال روز پرستاری از سالمندان در کشورهای دیگر جهان را در نشریه بخوانید...